Misja
Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej to wspólnota przyjaciół – dzieci, młodzieży i dorosłych, która w oparciu o wartości chrześcijańskie, poprzez przykład własny instruktorek i instruktorów harcerskich, pracę nad sobą, służbę, przygodę oraz inne elementy metody harcerskiej wychowuje człowieka pełnego radości życia, odpowiedzialnego za Polskę i gotowego podjąć wyzwania współczesności.
Wizja
- ZHR jest wspólnotą, której członkowie w zmieniającym się społeczeństwie są wierni tradycyjnemu Przyrzeczeniu i Prawu Harcerskiemu.
- Praca wychowawcza prowadzona jest w oparciu o metodę harcerską. Źródła jej powstania sięgają przełomu XIX i XX wieku, kiedy jej twórca, Robert Baden Powell, zaobserwował skuteczność działania za pomocą małych grup. Opracowany przez niego system wychowania młodzieży, na polskie realia początków XX wieku zaszczepił Andrzej Małkowski. Metoda harcerska oparta jest o naturalne potrzeby i zjawiska obserwowane w rozwoju młodego człowieka – takie jak potrzeba osiągnięć, potrzeba akceptacji, potrzeba sprawdzenia siebie, skłonność do organizowania się w małe grupy, pragnienie przeżycia przygody.
- Kadrę Związku stanowią instruktorki i instruktorzy – pełnoletni, kompetentni i będący chrześcijanami.
- Związek modyfikuje swój program i sposoby działania, aby odpowiadać na wyzwania zmieniającej się rzeczywistości.
- Organizacja inicjuje i wspiera środowiska działające we wszystkich miejscowościach, niezależnie od ich wielkości.
- Członkowie ZHR są aktywni w życiu społecznym, mają wpływ na kształtowanie stylu życia młodych ludzi, podejmują służbę na rzecz innych i środowiska naturalnego.
Struktura ZHR
ZHR składa się z Organizacji Harcerek, Organizacji Harcerzy oraz kół przyjaciół harcerstwa.
Terytorialnie Związek dzieli się na okręgi, będące terenowymi jednostkami organizacyjnymi. Okręgi mogą posiadać osobowość prawną, a ich zasięg terytorialny okręgu obejmuje jedno województwo, o ile Rada Naczelna nie postanowi inaczej. W skład okręgu wchodzą: chorągiew lub chorągwie harcerek i harcerzy.
Organizacjami Harcerek i Harcerzy kierują odpowiednio Naczelniczka Harcerek i Naczelnik Harcerzy przy pomocy powołanych przez siebie Głównej Kwatery Harcerek i Głównej Kwatery Harcerzy.
Gromady zuchowe, drużyny harcerskie i drużyny wędrownicze, działające na terenie obwodu lub okręgu tworzą hufce żeńskie i męskie.
Hufce żeńskie działające na terenie okręgu tworzą chorągiew harcerek, hufce męskie działające na terenie okręgu tworzą chorągiew harcerzy.
Chorągwie harcerek tworzą Organizację Harcerek, chorągwie harcerzy tworzą Organizację Harcerzy.
Dla podtrzymania tradycji środowiska lub wspólnej pracy organizacyjnej i gospodarczej drużyn powstają szczepy, a w środowiskach, które w danym momencie nie mogą powołać hufca – związki drużyn.
Geneza ZHR
Korzenie ZHR sięgają 1980 roku, w którym powstały Kręgi Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Małkowskiego (KIHAM) skupiające niezależne, tzw. niepokorne, środowiska harcerzy i instruktorów. Jednym z głównych celów założenia ZHR był powrót do zasad wychowania harcerskiego wypracowanych przez wybitnych instruktorów – twórców harcerstwa w Polsce. W pracy tej czynnie pomagali harcerki i harcerze, z których najstarsi złożyli Przyrzeczenie Harcerskie jeszcze w okresie dwudziestolecia międzywojennego. ZHR nawiązuje bezpośrednio do tradycji skautingu polskiego, powstałego w 1911 r., do wojennej historii organizacji podziemnych: Szarych Szeregów i Hufców Polskich, a także do niezależnego harcerstwa powojennego.